Müsibəti-Fəxrəddin (Vəzirov)/5-ci məclis

Wikisum saytından
Bu xülasə süni intellekt tərəfindən yazılıb. Mətn hələ redaktor tərəfindən yoxlanılmayıb və səhvlər ola bilər.
🩸
Müsibəti-Fəxrəddin. 5-ci məclis
Mahmudun ölümü və Rüstəm bəyin peşmançılığı
azərb. ərəb. موصیبت فخرالدین. بئشینجی مجلس · 1902
Fəslin xülasəsi
«Müsibəti-Fəxrəddin» silsiləsindən
Orijinal 9 dəqiqəyə oxunur
Mikroxülasə
Bir qız qardaşının sevgilisini atasının hücum etdiyi ailədən olduğu üçün evdən qaçırdı. Qardaşı döyüşdən yaralı qayıdıb öldü. Atası peşman oldu, xidmətçi isə qisas alıb yurdundan getməyə and içdi.

Xülasənin bölmələrə ayrılması şərtidir.

Gecə yarısı qadınların narahatlığı və qırğın ehtimalı

Gecə yarısından sonra Səadət xanım, Gülbahar xanım və Hürü bağçaya çıxıb evdə kişilərdən heç kimin olmamasından danışdılar.

👩🏻
Səadət xanım — gənc qadın, Rüstəm bəyin qızı və Mahmudun bacısı, mərhəmətli, cəsarətli və fədakar.
👧🏻
Gülbahar xanım — gənc qadın, Mahmudun sevdiyi qız, kövrək, qorxulu və kədərli.
👵🏻
Hürü — yaşlı qadın, xidmətçi və dayə, qayğıkeş, sadiq və açıqdanışan.

Səadət atası Rüstəm bəyin və qardaşı Mahmud bəyin yoxluğundan narahat idi.

🧔🏻
Rüstəm bəy — orta yaşlı kişi, bəy və ata, sərt, peşman və qəzəbli.
🤕
Mahmud bəy — gənc kişi, Rüstəm bəyin oğlu, yaralı, mərd, dözümlü və mehriban.

Gülbahar Mahmudun şəhərə getdiyini və bir-iki günə qayıdacağını dediyini bildirdi. Hürü isə Rüstəm bəyin axşam tüfənglə çıxdığını söylədi. Onun Gülbaharın ailəsinə hücum etməsindən qorxurdular. Hürü barışıq istəsə də, Gülbahar inanmırdı. Səs eşidən Səadət uzaqlaşdı.

Səadətin Gülbaharla Hürünü kişi paltarında evdən çıxarması

Səadət tələsik qayıdıb Hürüdən Mahmudun çuxasını, evdəki kişi yapıncısını və papaqları gətirməsini istədi. Çobandan qırğın xəbərini eşitmişdi və Gülbaharın dərhal getməsini tələb etdi:

Bu dəqiqə sən gərək gedəsən, burada artıq qala bilməzsən! Evin yıxılsın ata, evin yıxılsın! Gediblər... Qırğın olub, çoban söyləyir...

Gülbahar atasının evinin dağıldığından qorxub ağladı. Səadət ağlamağa vaxt olmadığını deyərək ona və Hürüyə kişi paltarlarını geyindirdi. Yoldan kənarla getməyi, bağçanın arxasından çıxmağı tapşırdı. Qadınlar ağlaşaraq öpüşüb ayrıldılar. Gülbahar ayrılığı ölümdən ağır sayırdı. Hürü Rüstəm bəyi qarğışlayaraq onunla getdi.

Tək qalan Səadət onların geri qayıdan kişilərlə rastlaşacağından qorxurdu. Çobanın xəbərinə görə, hər iki tərəfdən ölənlər olmuşdu. O, atasının, qardaşının və sevdiyi Fəxrəddinin salamat qalması üçün Allaha yalvardı.

👨🏻
Fəxrəddin — gənc kişi, Səadətin sevdiyi oğlan, yazıq və nakam kimi xatırlanır.

Artıq müsibətlərə dözə bilmədiyini söylədi.

Yaralı Mahmudun gətirilməsi və Gülbahar barədə son istəyi

Bağçadan Rüstəm bəyin səsi gəldi; o, təhlükəli bir şey olmadığını deyib qızını içəri göndərmək istədi. Ardınca Əhməd yaralı Mahmudu qolundan tutaraq gətirdi.

🧑🏻
Əhməd — gənc kişi, xidmətçi və köməkçi, sadiq, cəld və mərhəmətli.

Səadət qardaşını görüb fəryad etdi. Atası səs salıb adamları yığmamasını istədi. Mahmud bacısına verdiyi sözü xatırladıb istədiyinin baş tutmadığını söylədi. Onu oturtdular, Səadət yastıq gətirdi. Rüstəm bəy oğlunun paltarını çıxarıb yarasına baxmaq, qanını dayandırmaq istəyirdi. Səadət qayçı gətirərək kömək etdi, Mahmud isə ağrıdan onu tərpətməməyi xahiş etdi.

Əhməd çox qan axdığını, qarşı tərəfin sanki onları gözlədiyini və Rüstəm bəyin iki adamının tutulduğunu bildirdi. Mahmud getdikcə susurdu. Səadət onun ölümə yaxınlaşdığını görüb atasından üzünü qibləyə çevirməsini istədi, qardaşını dua etməyə çağırdı.

Mahmud zəif səslə Gülbaharın adını çəkdi. Rüstəm bəy günahın özündə olduğunu deyib oğlunun yerinə ölmək istədi. Mahmud Gülbaharı incitməməyi tapşırdı, Səadət ona söz verdi:

Mahmud bəy. Gülbaharın xatirinə dəyməyin, incitməyin. Səadət xanım. Qorxma, ay qardaş... Mən ölənəcən qoymaram Gülbahara güldən ağır söz deyilə. Gülbaharın sənə qurban, bədbəxt qardaş!

Mahmudun ölümü, Rüstəm bəyin peşmançılığı və Əhmədin qisas andı

Əhməd Mahmudun döyüşdə adam vurmamağı yalvararaq istədiyini xatırladı. Səadət atasını qardaşını ölümə göndərməkdə, evlərini yıxmaqda günahlandırdı. Rüstəm bəy Əhmədlə birlikdə oğlunun üzünü qibləyə çevirdi. O, Mahmudu namus yolunda itirdiyini söyləyib molla çağırılmasını istədi. Əhməd isə Mahmudun artıq öldüyünü, gecənin bu vaxtı mollanın çatmayacağını bildirdi.

Səadət Quranı götürüb qardaşının yanında oxumağa başladı, lakin ilk sözlərdən sonra huşunu itirib yıxıldı. Rüstəm bəy başıaçıq ayaq üstə dayanıb özünü öldürmələri üçün yalvardı. Oğlundan sonra var-dövlətin və evin ona lazım olmadığını söylədi. Əhməddən od və küləş istəyərək evini yandıracağını deyə-deyə uzaqlaşdı.

Əhməd Mahmudun cənazəsi yanında onun mehribanlığını yada saldı və bu evə bir də qayıtmayacağını bildirdi:

Qurtardın, ağa, dünyanın qiylü-qalından. Heyf sənə! Səndən sonra mən bu evə üz döndərmərəm, qanına əvəz eləyib baş götürüb gedərəm, and olsun sənin bu canına!..

O, ağasının üzündən öpüb qanının əvəzini alacağına, sonra ailəsindən və yurdundan ayrılıb gedəcəyinə and içərək uzaqlaşdı.

Məzmun «Əsərləri» kitabındakı pyesin nəşri əsasında hazırlanıb (Bakı: Şərq-Qərb, 2005).