Müsibəti-Fəxrəddin (Vəzirov)/6-cı məclis
«Müsibəti-Fəxrəddin» silsiləsindən
Xülasənin bölmələrə ayrılması şərtidir.
Əhmədin itkilərə yası və tüfənglə gizlənməsi
Əhməd evin qabağındakı bağçaya gəlib yaxın vaxtlarda ölən adamları kədərlə xatırlamışdı.
O, bir neçə igidin öldüyünü, bir bəyin yurdunun dağıldığını və həbsdə çürüdüyünü, başqa bir güclü adamın isə dərddən əyildiyini söyləmişdi. Öz ev-eşiyini də itirmiş, dostsuz qalmışdı. Qaçaq həyatından belə şikayətlənmişdi:
Yurdum itib, yuvam dağılıb, olmuşam qaçaq, gecə-gündüz bir saat bir yerdə otura bilmirəm... Dərd bilənlər getdi, dost-aşna getdi, mən tək qalıb nə olacağam?!
Əhməd verdiyi sözə əməl etdikdən sonra ailəsini Allaha tapşırıb uzaqlara gedəcəyini demişdi. Sonra tüfəngini hazırlayıb bağçada gizlənmişdi.
Fəxrəddinin vətəndəki vəhşilik və nadanlıqdan şikayəti
Fəxrəddin bəy bağçaya çıxıb xidmətçisi Hacı Muraddan qəzetləri istəmişdi.
Çox yorulduğunu, camaatla iş görməyin çətinliyini söyləmişdi. Nahaq yerə öldürülən gəncin itkisi onu xüsusilə yandırmışdı. Qardaşına qan tökülməməsi üçün yalvarsa da, bunun faydası olmamışdı.
Qulluqçu yaralı işçinin həkimin köməyi ilə sağalıb xəstəxanadan çıxdığını bildirmişdi. Fəxrəddin buna sevinmiş, səhər üzüm çubuqları gətirməyi, bağbanlara aşağı bağı budamağı tapşırmışdı. Tək qalıb qəzet oxuyanda mollalardan və insanların nadanlığından şikayət etmiş, təhlükəsizlik olmadığını söyləmişdi:
Bundan artıq bədbəxtlik ola bilərmi ki, sən öz evində bir saat qorxusuz rahat otura bilməyəsən; küçələrdə, yollarda qorxusuz gəzə bilməyəsən. Heyf sənə, gözəl şəriət!
Sui-qəsd, ailənin tələskənliyi və Fəxrəddinin son vəsiyyətləri
Atəş açılmış, Fəxrəddin yıxılıb yenidən qalxmışdı. Hacı Murad onu tutub köməyə çağırmışdı. Yaralı həkim istəmişdi. Qardaşı kimi sevdiyi Şahmar bəy tüfənglə onun yanına gəlmişdi.
Anası Mələk xanım da qızının və qolu yaralı qulluqçunun yanında bağçaya qaçmışdı.
Hacı Murad tüfəngi götürüb hücumçunun dalınca getmiş, çöldən yenidən atəş səsi eşidilmişdi. Şahmar yaranı bağlamış, bacısı yaylıq və yastıq gətirmişdi. Dayəsi də yetişib yaranı görmüş, Mələk xanımı baş verənlərə görə qınamışdı. Fəxrəddinin qanı çox axmış, nəfəsi daralmışdı. O, həkimin artıq kömək edə bilməyəcəyini deyib su istəmişdi. Anası ölmüş ərini köməyə çağıraraq huşunu itirmişdi.
Fəxrəddin Şahmara məktəbi və xəstəxananı qorumağı, sevgilisinə hörmət göstərməyi, düşməni bağışlamağı tapşırmışdı. Sevgilisini istəyəndə Şahmar dayəni onu çağırmağa göndərmişdi.
Səadətin gəlişi, Fəxrəddinin ölümü və yaxınlarının yası
Hacı Murad qayıdıb Fəxrəddini vuran adamı öldürdüyünü bildirmiş, güllənin özünə dəyməsini arzulamışdı. Yaralı qulluqçu həkim üçün üç atlı göndərdiyini demiş, yaranın ağırlığına ağlamışdı. Fəxrəddin şəhadətini söyləmişdi.
Dayə ilə gələn Səadət xanım sevgilisinin yanında oturmuşdu.
Fəxrəddin onun əlindən tutub ağlamamağı, mərd olmağı istəmişdi. Özünü yeni bağda basdırmağı tapşırmış, daha qan tökülməməsini diləmişdi. Səadət arzularının yarımçıq qalmasına ağlamış, bu müsibəti elmsizliklə bağlamışdı. Fəxrəddin ölmüşdü.
Mələk xanım evlərinin yandığını sanaraq fəryad etmiş və yenə huşunu itirmişdi. Şahmar ağlayaraq uzaqlaşmışdı. Səadətin xahişi ilə dayə ananı aparmışdı.
Səadətin vidalaşması, sədaqət vədi və faciəli son
Səadət Fəxrəddinin yanında tək qalmışdı. Ona üz tutub ürəyində ömrü boyu sönməyəcək bir ağrı qoyduğunu demişdi. Ölümün onu əzabdan qurtaracağını düşünsə də, sevgilisinə məhəbbətindən yaşayıb yas saxlamağı seçmişdi. Qəbrini ziyarət etməyə, məktəb və xəstəxanaya xidmət göstərməyə söz vermişdi:
Nə qədər canım sağdır, sənə təziyədar qalacağam, gündə beş vaxt qəbrinin başına dolanıb, azarxanada, məktəbxanada mücavirlik edəcəyəm. Səndən sonra ömrüm uzun ola bilməz!
O, öz ömrünün də uzun olmayacağını söyləmiş, öləndə qəbirlərinin birləşdirilməsini vəsiyyət edəcəyini bildirmişdi. İnsanların Fəxrəddinin qədrini bilmədiyinə təəssüflənmişdi. Əvvəllər utandığından onun əlini öpə bilmədiyini xatırlayıb indi son ayrılıqda üzündən öpmüşdü. Sonra Quran oxumağa başlamış, dərd içində onu qucaqlayaraq huşunu itirmişdi. Görünməyən bir səsin söylədiyi mərsiyə ilə pərdə enmişdi.