Baldan sonra (Tolstoy)
Xülasənin bölmələrə ayrılması şərtidir.
İvan Vasilyeviçin hekayəsi: gəncliyi, tələbə həyatı və Varenkaya böyük sevgisi
Rusiyanın bir əyalət şəhərində, 1840-cı illərin Maslenitsa günlərində baş verən hadisələri İvan Vasilyeviç illər sonra dostlarının məclisində xatırlayıb danışmışdı.
.jpg)
Söhbət insanın dəyişməsində mühitin rolundan düşmüşdü. O isə həyatını bir gecənin, daha doğrusu, səhərin dəyişdirdiyini söyləmişdi. O vaxt varlı bir universitet tələbəsi olmuş, dərs oxumuş, əylənmiş, balları və rəqsi sevmişdi. Ən güclü sevgisini Varenka B.-yə duymuşdu.
.jpg)
Qızın dik duruşu ona əzəmət vermiş, üzündən əskik olmayan şən təbəssümü isə hamını özünə cəlb etmişdi.
Balda Varenka ilə rəqslər və onun atası polkovnika hisslənən heyranlıq
Maslenitsanın son günündə İvan böyük bir bala getmişdi. Zəngin süfrəli bu məclisi quberniya zadəgan başçısı vermişdi.
Varenka çəhrayı kəmərli ağ paltarda idi. İvan onunla bacardıqca çox rəqs etmişdi. Mazurkaya qızı başqa bir qonaq dəvət etsə də, onlar yenə tez-tez birlikdə oynamışdılar. Qız ona yelpiyindən bir lələk vermiş, şam yeməyindən sonrakı kadrili də onunla oynamağa söz vermişdi.
Sonra ev sahibəsi Varenkanın atası, polkovnik Pyotr Vladislaviçi qızı ilə rəqs etməyə çağırmışdı.
.jpg)
Polkovnik qılıncını çıxarıb əlcəyini geymiş, qızı ilə mazurka oynamışdı. Hamı onları alqışlamışdı. İvan onun köhnə biçimli çəkmələrini görüb, qızını yaxşı geyindirmək üçün özünə qənaət etdiyini düşünmüşdü. Atanın qızını alnından öpməsi onu kövrəltmişdi. O, həmin hisslərini belə xatırlamışdı:
Butulkadan tökülən bir damlanın ardınca içindəkilərin gur axınla boşalması kimi, Varenkaya olan məhəbbət də ruhumda gizlənmiş bütün sevgi qabiliyyətini azad etdi.
Polkovnik səhər erkən durmalı olduğunu deyib getmişdi. Varenka anası ilə qalmış, İvanla kadril oynamışdı.
Baldan sonra sonsuz xoşbəxtlik və sübh çağı küçəyə çıxış
İvan səhərə yaxın evə qayıtmışdı. Əlində yelpiyin lələyi və Varenkanın vidalaşarkən verdiyi əlcəyi vardı. Qızın baxışlarını, rəqslərini, xüsusilə atası ilə oynadığı anları xatırlamışdı. Onların ikisini də eyni məhəbbətlə düşünmüşdü. Varenkanın onu sevib-sevmədiyini soruşmağa ehtiyac duymamış, öz sevgisi ilə xoşbəxt olmuşdu.
Yata bilmədiyindən şinelini geyib küçəyə çıxmışdı. Artıq hava işıqlanmış, duman çökmüş, qar əriməyə başlamışdı. Yoldakı adamlar, odun daşıyan arabalar və evlər ona xüsusilə əziz görünmüşdü. Varenkanın şəhər kənarındakı evinə doğru gedərkən geniş sahəyə çatmışdı.
Tatar əsgərin amansız cəzalandırılması və polkovnikin əsl üzü
Uzaqdan fleyta və təbil səsləri gəlmişdi. Bu sərt musiqi balın melodiyasından fərqli idi. İvan əvvəlcə hərbi təlim keçirildiyini düşünmüşdü. Yaxınlaşanda iki cərgə əsgər görmüş, yanında dayanmış önlüklü bir dəmirçidən nə baş verdiyini soruşmuşdu.
Dəmirçi ona qaçmağa cəhd etmiş bir tatar əsgəri cərgələrin arasından keçirib cəzalandırdıqlarını demişdi.
İki hərbçi beldən yuxarı soyundurulmuş adamı tüfənglərə bağlayıb aparmışdı. O, zərbələr altında büdrəmiş, gah irəli, gah geri yıxılmağa yaxın olmuşdu. Cərgələrdəki əsgərlər onu növbə ilə çubuqla vurmuşdular. Mərhəmət diləməsinə baxmayaraq, cəza davam etmişdi. İvan onun yanında addımlayan hərbi rəisin Varenkanın atası olduğunu tanımışdı.
Cəzalandırılanın kürəyi qana boyanmışdı. Polkovnik isə cəzanı diqqətlə izləmişdi. Birdən zəif zərbə vuran bir əsgərin üstünə qəzəblə getmişdi. İvan onun etdiyini belə nəql etmişdi:
Və gördüm ki, o, zamşa əlcəkli güclü əli ilə qorxmuş, balacaboy, zəif əsgərin üzünə vururdu, çünki əsgər çubuğunu tatarın qırmızı kürəyinə kifayət qədər güclü endirməmişdi.
Polkovnik təzə çubuqlar gətirilməsini əmr etmişdi. İvanı görəndə onu tanımırmış kimi qaşlarını çatıb üzünü çevirmişdi. İvan özü rüsvayçı bir iş görmüş kimi utanmış, gözlərini aşağı salıb getmişdi. Ürəyi sıxılmış, az qala ürəyi bulanmışdı.
Şahid olduğu dəhşətin nəticələri: xidmətdən imtina və sevginin sona çatması
Evdə də gördükləri gözünün önündən getməmişdi. Yalnız axşam bir dostu ilə içib sərxoş olandan sonra yatmışdı. Polkovnikin və başqalarının cəzanı niyə zəruri saydığını anlamağa çalışmışdı. Onların özünün bilmədiyi bir şeyi bildiklərini düşünmüş, lakin buna cavab tapa bilməmişdi. Əvvəl istədiyi hərbi xidmətə girməmiş, ümumiyyətlə heç yerdə xidmət etməmişdi. Dinləyənlərdən biri onun çox adama kömək etdiyini xatırlatmışdı. İvan isə bu tərifi qəbul etməmişdi. Sevgisinin taleyini soruşanda onun da tədricən bitdiyini demişdi:
O... gülümsəyərək fikrə gedəndə, mən dərhal meydandakı polkovniki xatırlayır, özümü nədənsə narahat və xoşagəlməz hiss edir, onunla daha seyrək görüşürdüm. Məhəbbət də elə beləcə sönüb getdi.